Regels Straatfotografie
Robbie Veldwijk | September 10, 2009 | 6:50 pmHet is een gedachte die vaak door mijn hoofd spookt, wat zijn nou de regels van straatfotografie. Ik heb het hierbij niet over de techniek, compositie of instellingen, maar juist wat wel en niet mag. Er zijn wel degelijk regels, maar of die nou zo duidelijk zijn… Dit artikel heb ik geschreven op puur mijn eigen ervaringen.
Iedereen fotograferen mag dat?
Mag je iedereen fotograferen en deze vervolgens op het internet publiceren? Deze vraag is veel te vinden op het internet en de antwoorden zijn verschillend maar komen toch vaak op hetzelfde neer. Het is wel degelijk toegestaan om te fotograferen op straat, dit omdat het een openbare ruimte is. Wanneer de ruimte niet openbaar is dan zijn de regels wat strakker en zal daar ook weer rekening mee gehouden moeten worden. Het plaatsen op het internet mag ook, maar wanneer de persoon beroep doet op het portretrecht is het mogelijk dat de foto eraf gehaald dient te worden. Ik heb wel eens horen zeggen wanneer iemand aangeeft het niet te willen dat het nog wel eens een probleem kan worden. Daarnaast is het ook niet toegestaan om mensen te fotograferen in een beschamende situatie (welke heel moeilijk te bepalen zijn). Het publiceren van zo’n foto kan het portretrecht schenden, wel moet de geportretteerde een redelijk belang kunnen laten zien op grond waarvan het werk niet gepubliceerd mag worden. Zo heb ik deze dan ook op mijn portfolio website geplaatst, deze zijn te vinden op de straatfotografie pagina te vinden.
Het fotograferen van deze man moest snel gebeuren, de man en ik liepen elkaar tegemoet. Deze foto heb ik uit de losse hand geschoten en ben nog steeds erg blij met het resultaat. De foto is dan misschien erg contrast rijk en druk wat de gebouwen betreft, maar het doet mij denken aan die straat zoals die is.
Wel of geen contact met de persoon?
Het is niet verplicht om het te vragen maar eigenlijk wel zo netjes, dat is geldt natuurlijk ook voor het gebruiken op het internet. Ik heb dit altijd een moeilijk punt gevonden… Ik durfde dan ook nooit contact op te nemen met een man/vrouw om te vragen of ik een foto mocht maken. Tijdens mijn tijd bij de fotovakschool werd ik verplicht om mensen aan te spreken en te vragen of ik een portretfoto mocht maken. Op deze manier heb je contact met je persoon en kan je erg aparte foto’s krijgen. Het benaderen van een persoon om te vragen of je een foto mag maken is heel moeilijk (althans in het begin). Toen ik er aan begon te wennen (wat ik nu verleerd ben) werd het steeds makkelijker en makkelijker.
Deze foto’s heb ik gemaakt in opdracht voor de fotovakschool, het was de oefening waar ik verplicht werd om de mensen aan te spreken. De docent Noud Smeets vertelde toen hij als assistent werkte dit ook altijd moest doen totdat hij er geen angst meer voor had.
Toch is het aan de fotograaf zelf wat voor soort foto’s deze wil. Er zijn ook momenten dat de fotograaf er voor kiest om het niet eerst te vragen. Dit kan bijvoorbeeld komen door tijdgebrek of doordat het moment dan weg is. Ik heb mijzelf voorgenomen om dan toch de foto te laten zien aan de persoon, maar vaak vergeet ik dat of gaat het te snel. In de video die al eens eerder op deze blog gestaan heeft maakte ik nog gebruik van mijn oude Panasonic Lumix DMC-FZ30, wel zijn die foto’s op grote afstanden gemaakt.
Het is bij de foto’s uit bovenstaande serie duidelijk te zien dat ik niet voorafgaand gevraagd heb of ik een foto mocht maken. Bij veel van de foto’s zou dat het moment totaal verpesten, toch staan ze gewoon op de foto niets meer en niets minder.
Telelens gebruiken of…?
Wat is het beste voor straatfotografie? Een telelens of een groothoeklens? Dat is iets wat de fotograaf zelf moet kiezen, geen van de twee is beter. Voor het stiekem fotograferen van mensen is het gemakkelijk om een telelens te gebruiken, dit gebeurt dan ook erg vaak. Wanneer de fotograaf dit doet door angst om contact te maken is dat zonde. In dit geval is het beter om een groothoeklens te gebruiken zodat het contact met de persoon ook in de foto terugkomt. Voor de ene foto is de zoomlens beter en voor het andere is de keuze voor een groothoeklens weer beter.
Een lange tijd geleden heb ik foto’s gemaakt van Eduard, hem heb ik na heel lang te twijfelen gevraagd wat foto’s te mogen nemen. Na kort gesprek vond hij dat geen probleem en zei “je gaat je gang maar”. Ik heb toen foto’s gemaakt van dichtbij, dit voelt in het begin raar maar toch vond ik het erg leuk. Ik had met de man gesproken en daarna wat foto’s gemaakt zo blijft hij toch meer in mijn gedachten.
Eerlijk en oprecht
Het kan zijn dat iemand vraagt waarvoor je de foto’s gaat gebruiken. Wees eerlijk tegen de persoon en vertel gewoon waar je de foto’s voor gaat gebruiken, vaak komt deze vraag alleen maar uit interesse (ze willen vaak ook zelf de foto nog eens zien). Tijdens mijn opdracht voor de fotovakschool had ik elk persoon mijn visite kaartje gegeven en gezegd “mail maar naar mijn adres dan stuur ik de foto”. Zelfs maakte ik die dag mee dat iemand zich constant verontschuldigde voor het nee zeggen.
Burafo
Mocht er dan toch twijfel of vragen zijn neem dan een kijkje op de website van Burafo. Op deze site is nog veel meer informatie/websites te vinden over het auteursrecht en portretrecht. Er zijn nog veel meer websites waar er wat over te vinden is, ik zeg ook niet dat dit de beste is. Mochten er nog tips zijn voor andere websites of heb je zelf een leuk verhaal laat dat dan achter bij de reacties!
Het maken van deze foto vond ik heel erg leuk, de man zag ik voorbij komen fietsen in het Sonsbeekpark te Arnhem en probeerde al een paar keer een foto te maken. Helaas ging het allemaal wat te snel en lukte het steeds niet, toen ik de moet had opgegeven kwam ik de man weer tegen tijden het voeren van de eendjes.
Merci voor deze interessante toelichting.
Grappig dat dit hier staat, ik kreeg vanmorgen nog een vraag over fotografie, portretrecht en de wet op de private levenssfeer.
Idd
Ik vind het hele portretrechtvraagstuk ook erg moeilijk en ik moet er echt eens achteraan.. Ik ben het alleen niet helemaal eens met het idee dat je mensen moet vragen of je een foto van ze mag nemen… Is het dan nog straatfotografie of is het portretfotografie op straat? Ikzelf denk het laatste, omdat het ‘echte’, het oprechte en niet gemaakte van het onderwerp,..de mens,.. dan weg is… Ik merk dit zelf vaak tijdens bruiloften. Wanneer je ongemerkt foto’s maakt van mensen is dit compleet anders dan wanneer ze in de camera kijken en even vriendelijk glimlachen. Daarbij heb je natuurlijk ook nog mensen die weten dat je de foto maakt, maar doen alsof ze het niet merken 
Ik ben het dus niet helemaal eens met een stukje van je post, maar gezien niemand het hier over eens is, is dat niet erg 
Er zijn ook mensen die beweren dat je alleen straatfotografie kunt doen met een Leica (en dus alleen groothoek (ipv tele)) 
Hé Robbie, dank je voor de info die je hier geeft. Ben zelf nogal terughoudend wat betreft het fotograferen van mensen maar ga, nu ik je artikel gelezen heb, toch eens wat meer mensen-foto’s op o.a. mijn weblog zetten.
goed dat je er zo over nadenkt en het met ons deelt!
Idd
Je hebt helemaal gelijk met het laten zien van het resultaat… dat zou ik ook vaker moeten doen,… dan betrek je mensen toch iets meer bij het proces en weet je voor de volgende keer dat mensen het vast niet erg vinden als je een foto van ze maakt… En toch blijf ik er bij dat straatfotografie alleen straatfotografie is wanneer je het je ’subject’ niet van te voren vraagt 
Dus wanneer je het wel vraagt is het portretfotografie op straat,.. dat is geen waarde-oordeel verder, maar meer een categorie-indeling 
In mijn stuk bedoel ook niet dat het ‘moet’ maar dat het wel een optie is en ja of het dan nog onder straatfotografie valt is te betwisten! Maar er kan wel voor gekozen worden door de fotograaf, wat volgens mij ook in het stukje staat.
“Toch is het aan de fotograaf zelf wat voor soort foto’s deze wil. Er zijn ook momenten dat de fotograaf er voor kiest om het niet eerst te vragen. Dit kan bijvoorbeeld komen door tijdgebrek of doordat het moment dan weg is. Ik heb mijzelf voorgenomen om dan toch de foto te laten zien aan de persoon, maar vaak vergeet ik dat of gaat het te snel.”
Ik vind het dan ook een keuze van de fotograaf zelf, het ene moment is het leuk om te vragen en het andere moment juist weer niet. Het hangt er gewoon vanaf wat voor soort serie foto’s de fotograaf mee thuis wil komen. Wat in mijn stukje ook staat is dat het wel netjes is om achteraf even je foto te laten zien aan de persoon en vragen of je die mag gebruiken. Maar zoals ik al eerder zei vergeet ik dat met regelmaat puur door tijdgebrek of de haast van mijn onderwerp.